Trò chuyện cùng ngài Ken Robinson về sự sáng tạo (Phần 1)


Hãy cùng ban biên tập của IEG Foundation đến với cuộc phỏng vấn của ngài Ken Robinson, một nhà tiên phong được quốc tế công nhận trong việc phát triển sáng tạo, đổi mới trong nguồn nhân lực. Cuộc nói chuyện xoay quanh về tầm quan trọng và một vài hiểu lầm về tính sáng tạo trong thế kỉ 21.


Cuộc phỏng vấn được thực hiện bởi Amy M. Azzam, Phó tổng biên tập cấp cao của tạp chí học thuật Educational Leadership.


------

Hai khái niệm “sáng tạo” và “tư duy phản biện” đều được coi là những kỹ năng quan trọng trong thế kỷ 21, tuy vậy, vẫn có nhiều người cho rằng hai kỹ năng này tách biệt và khắc nhau như dầu với nước. Ngài nghĩ gì về điều này?


Thật thú vị khi có người nghĩ rằng sự sáng tạo và tư duy phản biện là hai điều đối nghịch nhau. Có lẽ họ vẫn cho rằng để một người thực sự sáng tạo, họ phải hoàn toàn được tự do, hay hoạt động không có tổ chức. Nhưng sự thật là gì: Thực ra, ta chỉ thật sự sáng tạo khi đang làm một điều gì đó. Chúng ta có thể thỏa sức sáng tạo trong nhiều lĩnh vực, ví dụ như toán học, khoa học, âm nhạc, khiêu vũ, ẩm thực, giảng dạy, chăm sóc gia đình hoặc kỹ thuật. Vì sao lại như vậy? Bởi điều quan trọng nhất của quá trình sáng tạo chính là khi ta tìm tòi những cách làm mới trong bất kỳ hoạt động nào mà chúng ta tham gia. Nếu bạn là một đầu bếp sáng tạo, thì tính độc đáo của bạn sẽ được đánh giá dựa trên những giá trị ẩm thực. Nhưng nếu bạn cố áp dụng tiêu chí dành cho một bản nhạc jazz hiện đại cho một thợ làm bánh souffle, bạn sẽ chỉ thất bại mà thôi.


Quá trình sáng tạo có thể bắt đầu bằng một ý tưởng mới hoặc một linh cảm nào đó. Nhiều khi, bạn đang vắt tay lên trán suy nghĩ một vấn đề, và những ý tưởng mới cứ từ từ tuôn ra. Sáng tạo là một quá trình, không phải một sự kiện đơn lẻ, và sự sáng tạo trực tiếp liên quan tới tư duy phản biện cũng như những ý tưởng mới và trí tưởng tượng phong phú.


Nhưng sáng tạo không chỉ gói gọn ở việc đưa ra những ý tưởng mới; vì ngoài kia có biết bao ý tưởng điên rồ và phi thực tế. Vì vậy, một phần thiết yếu của mọi quá trình sáng tạo là khả năng đánh giá. Nếu ta đang tìm lời giải cho một bài toán, chúng ta cần liên tục tự hỏi rằng, "Liệu hướng đi này có hợp lý không?" Nếu bạn đang soạn một bản nhạc trên piano, bạn cần lắng nghe những nốt nhạc và nghĩ, "Cách làm này có hiệu quả không? Bản nhạc này có đang đi theo hướng mình muốn hay không?"

Ngài Ken Robinson phát biểu tại TED2010 ở Long Beach, California. (TED / James Duncan Davidson)

Vậy theo ngài, quan niệm sai lầm lớn nhất mà mọi người có về sự sáng tạo là gì?