Năng lực công nghệ số là gì?




Làm nghề giáo, chắc hẳn ai trong chúng ta cũng đều rất quen với khái niệm literacy - khả năng đọc và viết. Một người không biết đọc, biết viết, tất yếu sẽ gặp khó khăn trong việc hòa nhập với xã hội, chứ chưa kể đến việc tìm một công việc trả lương hậu hĩnh. Ngay cả những công việc giản dị hàng ngày như đọc báo hay điền đơn xin việc cũng trở nên khó khăn vô cùng đối với một người không biết chữ.


Ngày nay, literacy không chỉ dừng lại ở khả năng đọc viết thông thường. Để có thể bắt kịp với tốc độ chuyển giao của ngành công nghiệp 4.0, thế hệ học sinh, sinh viên cần phải thông thạo một kĩ năng mới – đó chính là năng lực công nghệ số (digital literacy).

Năng lực công nghệ số được Đại học Cornell định nghĩa là “khả năng tìm kiếm, đánh giá, sử dụng, chia sẻ và sáng tạo nội dung bằng công nghệ thông tin và Internet.” [1]

Vậy với định nghĩa này, năng lực công nghệ số bao gồm một loạt các kỹ năng cần thiết mà học sinh cần nắm bắt để thành công trong kỉ nguyên 4.0: từ việc tìm kiếm, chọn lọc thông tin tới việc sáng tạo nội dung trực tuyến. Khi các phương tiện in ấn bắt đầu mất đi sự phổ biến, những học sinh không cập nhật năng lực công nghệ số sẽ dần cảm thấy thiệt thòi, giống như người không biết đọc hoặc viết ngày xưa.


Nắm bắt được tầm quan trọng của năng lực kỹ thuật số, gần đây các giáo viên thường được yêu cầu dạy kỹ năng giao tiếp trực tuyến và sử dụng công nghệ trong lớp học. Nhìn một cách tổng quan thì điều này có vẻ không khác nhiều so với việc dạy học sinh đọc viết thông thường, chỉ khác là giờ thầy cô phải dạy trên nền tảng trực tuyến. Tuy nhiên, khi chúng ta nhìn nhận ở một góc độ khác, việc dạy học sinh về công nghệ số là một kỹ năng hoàn toàn mới, và nó không chỉ dừng lại ở việc dạy các con biết đọc và viết trên mạng xã hội.

Vậy thầy cô nên bắt đầu từ đâu?


Phân biệt thông tin trực tuyến

Hầu hết các em học sinh đã có kinh nghiệm sử dụng công nghệ ở nhà qua những thiết bị như máy tính bảng, điện thoại thông minh và máy tính. Nhiều con đã biết cách duyệt web, chia sẻ hình ảnh trên mạng xã hội và tra cứu Google ở độ tuổi rất nhỏ. Khi tiếp xúc với vô vàn những thông tin trôi nổi trên mạng, các con khó phân biệt được các luồng thông tin, hay liệu trang web này có độ tin cậy cao hay thấp.


Nhận biết được khó khăn mà học sinh có thể mắc phải khi tham luận trực tuyến, các thầy cô nên dạy học sinh cách loại bỏ thông tin sai lệch và tìm các nguồn đáng tin cậy. Kỹ năng này là một phần tất yếu của năng lực công nghệ số và là một kỹ năng sống quan trọng trong thế kỷ 21.