Giáo dục khai phóng thất thế? (1)

Giáo dục khai phóng là mô hình giáo dục đại học được xây dựng và triển khai theo tinh thần học nhiều môn học thuộc nhiều nhóm chuyên ngành (số lượng các nhóm ngành tùy thuộc vào lựa chọn của sinh viên) - bên cạnh những môn bắt buộc - thay vì đi theo hướng chuyên môn hóa như các đại học đặc thù truyền thống.


Từ những ngày đầu lịch sử của đại học khai phóng, bên cạnh sự ủng hộ của một nhóm phụ huynh và học sinh, mô hình đại học này không ít lần đứng trước bờ vực bị "khai trừ" bởi vô vàn lý do.



Sinh viên theo học các ngành giáo dục khai phóng giảm dần trong một thời kỳ dài lịch sử


Nhắc tới cụm từ “Giáo dục khai phóng” (LAE - Liberal Arts Education), bạn nghĩ về điều gì đầu tiên?


Riêng với bản thân cụm từ này, nó đã nhận được sự hoài nghi thường trực về chất lượng do “không chuẩn bị cho sinh viên những kỹ năng cần thiết sau ra trường”, bất kể đó là ở những năm 80 của thế kỷ XX, hay giữa 1985 đến 2010 - cách đây gần 10 năm.


Chính vì vậy, không ít ban lãnh đạo của các đại học khai phóng đành phải gật gù với nhau rằng: “Chuyển hướng của trường sang đào tạo nghề thôi” khi những con số thống kê lượng học sinh của trường năm sau lại ít hơn năm trước một chút, đều đặn. Nguyên lý cốt lõi của giáo dục khai phóng do đó mà bị lung lay.



Tăng khóa đào tạo nghề, giảm các ngành đặc thù của Giáo dục Khai phóng


Sự chuyển dịch về đường hướng hoạt động trên đã được thực hiện trên diện rộng của nước Mỹ: bất kể là trường đại học top cao hay các trường còn lại, lượng sinh viên chọn chương trình học có yếu tố đào tạo nghề (ngay trong các trường Đại học Khai phóng) đã tăng mạnh. Đơn cử là từ niên khóa 1986-1987 đến niên khóa 2007-2008 (Bảng 1).

Nguồn: Ferrall (2011)


Chú thích: Tier: phân loại các trường theo mức độ nổi tiếng, phổ biến của trường. Các trường trong Tier I gồm những trường top như Duke, Harvard, hoặc một số trường đại học khai phóng thuộc top đầu như Williams College, Swarthmore College, Amherst College, v.v. Số của Tier càng lớn thì thứ hạng (và mức độ nổi tiếng) của trường càng nhỏ. Nói vậy không có nghĩa là chất lượng giáo dục của các trường này không bằng các trường thuộc tier cao hơn.



Rõ ràng, từ năm 1986 đến 2008, nếu đặt tỷ lệ 20% số sinh viên học qua các khóa nghề là tỷ lệ chuẩn, thì hầu hết các trường đại học đều có số sinh viên hoàn tất khóa nghề tăng mạnh trong vòng 22 năm.